خوانشی از نوسازی فرهنگی ایران و افغانستان در دوره رضاشاه و امان الله خان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی Released under (CC BY-NC 4.0) license I Open Access I

نویسنده

دکتر بهزاد قاسمی، دانشیار تاریخ انقلاب اسلامی، دانشکده مطالعات بین الملل، دانشگاه جامع امام حسین(ع)؛ تهران، ایران

چکیده

هدف مقاله‏ی حاضر روایت و تحلیل فرایند نوسازی فرهنگی در ایران و افغانستانِ معاصر است. نوسازی فرهنگی از این جهت دارای اهمیت و در خور تحقیق است که، دو کشور ایران و افغانستان در قرن بیستم، تحت تاثیر تحولات داخلی و بین‏المللی پس از جنگ جهانی اول دستخوش تغییرات اساسی و تحولات جدید در عرصه مدرنیسم و فرهنگ شدند. ایران شرایط دشوار پسا مشروطه را سپری می‏کرد، افغانستان از یک سو تازه استقلال یافته و از جنگ‏های داخلی رهایی یافته بود. مسئله اصلی پژوهش خوانش و تحلیل مبانی و مکانیسم نوسازی فرهنگی توسط رضاشاه و امان الله است. مقاله‏ی حاضر کوشیده به این پرسش پاسخ دهد که فرایند نوسازیِ فرهنگی در ایران و افغانستان چگونه بوده و چه نتایجی را دربر داشت؟ یافته‏های مقاله با استفاده از روش تحلیل تاریخی و مبتنی بر اسناد، منابع و شواهد تاریخی، نشان می‏دهد؛ نوسازیِ فرهنگی توسط رضاشاه و امان الله خان تغییراتی در عناصر سنتی ایجاد کرده و سبک غربی را پیگیری کردند. هر دو، در جهت تحقق هدف و برنامه خود در راستای نوسازیِ فرهنگی، از ابزارهای مختلف و جدید بهره جسته، تا برنامه نوسازی فرهنگی، اجرایی و عملی شود. بر اساس مقایسه ی صورت گرفته نتایج نشان میدهد؛ نوسازی متاثر از فرهنگ و تمدن غربی بود، همخوان با بستر فرهنگی و اجتماعی دو جامعه نبود. علیرغم اقتباس برخی از موارد و عناصر اجرایی نو سازی فرهنگی در دو کشور نتایج متفاوتی در برداشته که مصادیق آن در متن مطالعه و تبیین شده است. 

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

A reading of the cultural modernization of Iran and Afghanistan during the reigns of Reza Shah and Amanullah Khan

نویسنده [English]

  • Behzad Ghasemi
Associate Professor of History, Imam Hossein University, Tehran, Iran
چکیده [English]

The purpose of the article is to examine and analyze the process of cultural modernization in Iran and Afghanistan. The study of cultural modernization is important and worthy of research because, in the twentieth century, the two countries of Iran and Afghanistan, under the influence of domestic and international developments after World War I, underwent fundamental changes and new developments in the field of modernism and culture. Iran was going through difficult post-constitutional conditions, while Afghanistan had just gained independence and been freed from civil wars. The main issue of the research is to analyze the foundations and mechanisms of cultural modernization by Reza Shah and Amanullah. The present article attempts to answer the question of what the process of cultural modernization was like in Iran and Afghanistan and what results it brought? The findings of the article, using the method of historical analysis and based on historical documents, sources and evidence, show that the cultural modernization by Reza Shah in Iran and Amanullah Khan in Afghanistan created changes in traditional elements and followed the Western style. Both, in order to achieve their goal and program of modernization, used different and new tools to implement and implement the cultural modernization program. Based on the analytical comparison, modernization in Iran and Afghanistan was after World War I and was influenced by Western culture and civilization, and in some cases and elements of the implementation of cultural modernization in the two countries, different results were achieved, examples of which are mentioned and reviewed in the text.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Iran
  • Afghanistan
  • Reza Shah
  • Amanullah Khan
  • modernization
  • Western culture

Publisher: University of Tabriz       Copyright © The Authors   

   

 

This is an open access article distributed under the following Creative Commons license: Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0)

مراجع

  1.  

    1. احمدی، بابک (1381). ساختار و هرمنوتیک. چاپ دوم. تهران: گام نو.
    2. احمدی، بابک(1388). ساختار و تأویل متن، تهران: گام نو.
    3. اخوت، احمد (1372). دستور زبان داستان، اصفهان: فردا.
    4. اسکولز، رابرت(1383)، درآمدی بر ساختارگرایی در ادبیات، ترجمه فرزانه طاهری، تهران: آگه.
    5. ایرانی، ناصر (1380). هنر رمان. تهران: آبانگاه.
    6. ایگلتون، تری (1380). پیش‌درآمدی بر نظریۀ ادبی، ترجمه عباس مخبر، تهران: مرکز.
    7. برتنس، هانس (1384). مبانی نظریۀ ادبی. ترجمه محمدرضا ابوالقاسمی. تهران: نشر ماهی.
    8. بورنوف، رولان؛ اوئله، رائول (1378). جهان رمان. ترجمه نازیلا خلخالی. تهران: مرکز.
    9. پراپ، ولادیمیر (1386). ریخت‌شناسی قصه‌های پریان. ترجمه فریدون بدره‌ای. چاپ دوم. تهران: توس.
    10. طوسی، خواجه نظام‌الملک (1347). سیاست‌نامه. تصحیح جعفر شعار، تهران: امیرکبیر؛ فرانکلین.
    11. طوسی، خواجه نظام‌الملک (1380). سیاست‌نامه. تصحیح عباس اقبال، چ چهارم. تهران: اساطیر.
    12. تولن، مایکل (1386). روایت‌شناسی: درآمدی زبان‌شناختی-انتقادی، ترجم، فاطمه علوی و فاطمه نعمتی، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی.
    13. دهقانی، ناهید (1390)، «بررسی تحلیلی ساختار روایت در کشف‌المحجوب هجویری بر اساس الگوی نشانه‌شناسی روایی گرماس»، متن‌پژوهی ادبی، ش48، صص 32-9.
    14. روحانی، مسعود و شوبکلایی، علی‌اکبر (1391). «تحلیل داستان شیخ صنعان منطق‌الطیر عطار بر اساس نظریۀ کنشی گرماس»، گوهر گویا، ش6، س2، صص 86-112.
    15. سلدن، رامان (1384)، راهنمای نظریه ادبی معاصر، ترجمه عباس مخبر، تهران: طرح نو.
    16. کریمی، پرستو و فتحی، امیر. (1391). «تحلیل ساختاری داستان کیومرث بر اساس الگوهای تودوروف، برمون و گرماس»، مطالعات داستانی، سال اول، ش1، صص 95-83.
    17. گرین، کیت و لبیهان، جیل (1383)، درسنامۀ نظریه و نقد ادبی، ترجمه گروه مترجمان، تهران: روزنگار.
    18. مستور، مصطفی (1384). مبانی داستان کوتاه. تهران: مرکز.
    19. مشهدی، محمدامیر؛ ثواب، فاطمه (1393)، «تحلیل ساختار روایتی داستان بهرام و گل‌اندام بر پایة نظریۀ گرماس»، متن‌پژوهی ادبی، دوره 18، ش61، صص 105-83.
    20. مکاریک، ایرنا ریما (1384)، دانش‌نامه نظریه‌های ادبی معاصر، ترجمه مهران مهاجری و محمد نبوی، تهران: آگه.
    21. نبی‌لو، علیرضا (1389). «روایت‌شناسی داستان بوم و زاغ در کلیله و دمنه»، ادب‌پژوهی، دوره4، ش 14، صص 27-7.
    22. ___________(1393). «بررسی ساختار روایی داستان کودکان بر مبنای نظریه گرماس»، کاوشنامۀ زبان و ادبیات فراسی دانشگاه یزد، دورۀ 14، ش26، صص 173-147.
    23. هرمن، دیوید (1393). عناصر بنیادین در نظریه‌های روایت، ترجمه حسین صافی، تهران: نشر نی.
    24. یونسی، ابراهیم (1384). هنر داستان‌نویسی، تهران: نگاه.

    آوانگاری منابع

    1. Abrahamian, E. (1999). Iran beyn-e do enqelab [Iran between two revolutions]. Tehran: Ney.
    2. Ehtesham al-Saltaneh, M. (1989). Khaterat-e Ehtesham al-Saltaneh [Memoirs of Ehtesham al-Saltaneh] (M. M. Mousavi, Ed.). Tehran: Zavar.
    3. Akhundzadeh, M. F. (1997). Alfabayi jadid va maktubat [A new alphabet and writings] (H. Mohammadzadeh, Ed.). Tabriz: Ehya.
    4. Adamiyat, F. (1979). Andisheh-ha-ye Mirza Aqa Khan Kermani [The ideas of Mirza Aqa Khan Kermani]. Tehran: Payam.
    5. Markaz-e Asnad-e Vezarat-e Ettela‘at. (1999). Asnad-e taghir-e lebas va kashf-e hejab [Documents on dress reform and unveiling]. Tehran: Vezarat-e Ettela‘at
    6. Asef, M. H. (2005). Mabani-ye ideolojik-e hokumat dar dowran-e Pahlavi [Ideological foundations of government in the Pahlavi era]. Tehran: Markaz.
    7. Akbari, M. A. (2005). Tabarshenasi-ye hoviat-e jadid-e Irani [Genealogy of modern Iranian identity]. Tehran: Elmi va Farhangi.
    8. Amirahmadi, M. (2002). Rahbaran-e fekr-e mashruteh [Intellectual leaders of the Constitutional Revolution]. Tehran: Dorsa.
    9. Andishmand, M. A. (2012). Ma‘aref-e asr dar Afghanistan [Contemporary knowledge in Afghanistan]. Retrieved from jameghor.com
    10. Ansari, F. (2007). Feshorde-ye tarikh-e Afghanistan [A concise history of Afghanistan]. Kabul: Strategic Studies.
    11. Ahang, M. K. (1970). Sayr-e journalisam dar Afghanistan [The course of journalism in Afghanistan]. Kabul: Anjoman-e Tarikh va Adab.
    12. Bamdad, B. (1968). Zan-e Irani az enqelab-e mashruteh ta enqelab-e sefid (Vol. 2) [Iranian women from the Constitutional Revolution to the White Revolution]. Tehran.
    13. Bigdelo, R. (2001). Bastangara’i dar tarikh-e mo‘aser-e Iran [Archaism in contemporary Iranian history]. Tehran: Markaz.
    14. Bigdeli, A. (2011). Ravabet-e Iran va Alman [Iran–Germany relations]. Zamaneh, (60), 31–41.
    15. Habibi, A. H. (1970). Tarikh-e mokhtasar-e Afghanistan [A brief history of Afghanistan]. Kabul: Anjoman-e Tarikh va Adab.
    16. Habibi, A. H. (1984). Jonbesh-e mashrutiyat dar Afghanistan [The constitutional movement in Afghanistan]. Kabul: Tarikh-e Adab.
    17. Hojjati, A. (1999). Obur az ‘ahd-e Pahlavi dar gir-o-dar-e farhang [Passing the Pahlavi era amid cultural struggles]. Tehran: Mohsen.
    18. Hekmat, A. (n.d.). Az ‘ayyari ta emarat [From chivalry to emirate]. Peshawar: Fazl.
    19. Khojasteh-Farzad, S. (2007). Amanollah Khan va andisheh-ye nosazi-ye Afghanistan [Amanullah Khan and modernization thought in Afghanistan] (Master’s thesis). University of Tehran.
    20. Daryab, A. (2000). Afghanistan dar qarn-e bistom [Afghanistan in the twentieth century]. Kabul: Danesh.
    21. Dowlatabadi, B. A. (2003). Shenasnameh-ye Afghanistan [Identity of Afghanistan]. Tehran: Erfan.
    22. Dowlatabadi, Y. (1982). Hayat-e Yahya (Vol. 4) [Life of Yahya]. Tehran: Ferdowsi.
    23. Duverger, M. (1997). Jame‘eh-shenasi-ye siyasi [Political sociology] (A. Ghazi, Trans.). Tehran: University of Tehran Press.
    24. Rahmanian, D. (2015). Iran beyn-e do kudeta [Iran between two coups]. Tehran: SAMT.
    25. Rahin, A. R. (2008). Tarikh-e matbu‘at-e Afghanistan [History of the Afghan press]. Kabul: Afghan Coordination Council.
    26. Zohairi, A. R. (2000). Asr-e Pahlavi be revayat-e asnad [The Pahlavi era according to documents]. Qom: Daftar-e Nashr-e Ma‘aref.
    27. Sasanpour, S., & Dorosti, A. (2011). ناکامی اصلاحات امان‌الله‌خان… Motale‘at-e Tarikh-e Eslam, 3(8), 104–120.
    28. Salimi, E. (2019). Eslahat-e farhangi-ye Afghanistan dar dowran-e Amanollah Khan [Cultural reforms in Afghanistan during Amanullah Khan’s rule] (Master’s thesis). University of Islamic Denominations.
    29. Sullivan, W., & Parsons, A. (1994). Khaterat-e do safir [Memoirs of two ambassadors] (M. Tolouei, Trans.). Tehran: Elm.
    30. Sha‘bani, R., & Zargarinejad, G. H. (1992). Vaqe‘eh-ye kashf-e hejab [The unveiling incident]. Tehran: Cultural Documents Organization of the Islamic Revolution.
    31. Sadeghi, F. (2008). Jensiyat, nationalism va tajaddod dar Iran-e Pahlavi-ye avval [Gender, nationalism, and modernity in early Pahlavi Iran]. Tehran: Ghasideh Sara.
    32. Seddigh, I. (1962). Tarikh-e farhang-e Iran [History of Iranian culture]. Tehran: University of Tehran Press
    33. Safa’i, E. (1975). Reza Shah Kabir va tahavvolat-e farhangi-ye Iran [Reza Shah the Great and Iran’s cultural transformations]. Tehran: Ministry of Culture.
    34. Sefatgol, M. (2008). Goruh-e amoozeshi-ye tarikh-e Daneshgah-e Tehran. Tehran: University of Tehran.
    35. Salah, M. (2005). Kashf-e hejab: zamineh-ha va vakonesh-ha [Unveiling: contexts and reactions]. Tehran: Political Studies Center.
    36. Salah, M., & Yarahmadi, M. (2015). Cultural unification policy… Pazhuhesh-ha-ye Tarikhi-ye Iran va Eslam, (17), 107–126.
    37. Agheli, B. (1992). Khaterat-e yek nokhost-vazir [Memoirs of a prime minister]. Tehran: Elmi.
    38. Alam, M. R., et al. (2014). Modernization program in Reza Shah’s era. Tahqiqat-e Tarikh-e Ejtema‘i, 4(1), 61–86.
    39. Ali-Babaei, Y., & Sa‘adat, A. A. (2014). Elites and failures of modernization in Afghanistan. Ma‘refat-e Farhangi va Ejtema‘i, 6(21), 125–145.
    40. Ali-Khafavi, M. Y. (2002). Padshahan-e akhir-e Afghanistan [Recent kings of Afghanistan]. Tehran: Erfan.
    41. Ghubar, M. G. (2011). Afghanistan dar masir-e tarikh [Afghanistan in the course of history]. Tehran: Erfan.
    42. Fatemi-Nejad, M. (2018). Zanan-e Afghan zir-e chador-e eslahat [Afghan women under the veil of reforms]. CGIE.
    43. Farrokh, M. (1935). Tarikh-e siyasi-ye Afghanistan [Political history of Afghanistan]. Tehran: Majles.
    44. Farrokh, M. (1968). Khaterat-e siyasi-ye Farrokh [Political memoirs]. Tehran: Amir Kabir.
    45. Farhang, M. M. S. (1992). Afghanistan dar panj qarn-e akhir [Afghanistan in the last five centuries]. Qom: Vafa’i.
    46. Foroughi, M. A. (1975). Maqalat-e Foroughi [Essays of Foroughi]. Tehran: Tous.
    47. Foroughi, M. A. (n.d.). Payam-e man be farhangestan [My message to the Academy]. Tehran: Payam.
    48. Feyzavat, E. (1996). Dowlat dar asr-e Pahlavi [The state in the Pahlavi era]. Tehran: Chapakhsh.
    49. Ministry of Justice of Afghanistan. (2007). Qanun-e Asasi-ye Afghanistan [Constitution of Afghanistan]. Kabul.
    50. Katouzian, M. A. (2001). Dowlat va jame‘eh dar Iran [State and society in Iran] (H. Afshar, Trans.). Tehran: Markaz.
    51. Kazemi, A. A. (1997). Bohran-e nowgara’i va farhang-e siyasi dar Iran-e mo‘aser [Crisis of modernization and political culture in contemporary Iran]. Tehran: Qomes.
    52. Cronin, S. (2004). Artesh va hokumat-e Pahlavi [The army and the Pahlavi state]. Tehran: Khojasteh.
    53. Kasravi, A. (1967). Tarikh va dars-hayash [History and its lessons]. n.p.
    54. Clifford, M. L. (1989). Sarzamin va mardom-e Afghanistan [Land and people of Afghanistan]. Tehran: Elmi va Farhangi.
    55. Gregorian, V. (2009). Zohur-e Afghanistan-e novin [The emergence of modern Afghanistan]. Tehran: Erfan.
    56. Lenczowski, G. (1973). Gharb va Shuravi dar Iran [The West and the Soviet Union in Iran]. Tehran: Ebn Sina.
    57. Magnus, R. H. (2001). Afghanistan: Ruhani, Marx, mojahid [Afghanistan: Spirit, Marx, mujahid]. Tehran: IPIS
    58. Mayel Heravi, N. (1983). Tarikh va zaban-e Afghanistan [History and language of Afghanistan]. Tehran: Mahmoud Afshar Endowment.
    59. Mokhtari Esfahani, R. (2015). Pahlavi-ye avval az kudeta ta soqut [The first Pahlavi: From coup to collapse]. Tehran: Parseh.
    60. Moradi, S. (2011). Amir Habibollah va Shah Amanollah. Khorasan Zamin.
    61. Mola’i Tavani, A. (2013). Kasravi and reflections on Reza Shah. Tarikh-e Farhangi, 5(17), 109–133.
    62. Malikoff, A. S. (1979). Esteقرار-e diktaturi-ye Reza Khan dar Iran [Establishment of Reza Khan’s dictatorship in Iran]. Tehran: Ketab-haye Jibi.
    63. Nafisi, S. (1966). Tarikh-e Iran-e mo‘aser az kudeta-ye 1299 ta shahrivar 1320 [Contemporary history of Iran]. Tehran: Foroughi.
    64. Hedayat, M. S. (1984). Khaterat va khatarat [Memoirs and dangers]. Tehran: Zavar.
    65. Harrison, D. (1999). No-takamol-gara’i va nazariyeh-ye nosazi [Neo-evolutionism and modernization theory]. Arghanoon, (1).

     

تاریخ فرهنگ ایران
دوره 2، شماره 1
بهار و تابستان
فروردین 1404
صفحه 105-120

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 20 بهمن 1403
  • تاریخ بازنگری: 19 اسفند 1403
  • تاریخ پذیرش: 20 اسفند 1403
  • تاریخ انتشار: 01 فروردین 1404

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار